COLUMN

PIET

Piet Rietman is beleidseconoom en politiek econoom. Hij werkt in de financiële sector en is kandidaat voor het FNV Ledenparlement.

Beeld Doon van de Ven

GEEN PROCENTEN MAAR CENTEN

De afgelopen tijd heb ik hier en daar geroepen dat de AOW omhoog moet. Dat zou een mooie manier zijn om te nivelleren. De AOW is voor iedereen een vast bedrag en daarnaast krijgen gepensioneerden een bedrag dat afhangt van het eerder verdiende salaris: het aanvullend pensioen. Als je dit vaste bedrag verhoogt, wordt het verschil tussen rijke en arme gepensioneerden dus relatief kleiner. Wat je daarnaast kunt doen is de AOW-premie niet verhogen om dit te financieren, maar een groter gedeelte van de AOW financieren vanuit de staatskas. Omdat rijke gepensioneerden meer bijdragen aan de staatskas dan arme gepensioneerden, is dat dus ook nivellerend

NIVELLEREN

Stel dat deze rekensommetjes je wat te ver gaan, dan is de samenvatting: de AOW is een mooi instrument om mee te nivelleren. Nivelleren is goed, want je bestrijdt er armoede mee en stimuleert er de consumptie mee, wat goed is voor de economie.

Als je roept dat de AOW omhoog moet, zijn de reacties altijd opvallend. Ten eerste zijn er veel werkgevers die voor zijn. Ongetwijfeld denken die dat dan de werkgeverspremie voor het aanvullend pensioen laag mag blijven. Maar geen nood: ze kunnen allebei omhoog!

Ten tweede zijn er dan jongeren die zeggen dat in plaats van iets doen voor gepensioneerden, we iets moeten doen aan bijvoorbeeld het leenstelsel, het minimumloon of iets anders dat jongeren raakt. En natuurlijk moeten we daar iets aan doen. Maar niet in plaats van het verhogen van de AOW. Er is genoeg ruimte in de economie om zowel jong als oud er op vooruit te laten gaan.

Kennelijk hebben de discussies over het pensioenstelsel er ingehakt en zijn grote groepen mensen gaan denken dat als je iets voor de ene generatie doet, het ten koste gaat van de andere generatie. Terwijl het belangrijkste verdelingsvraagstuk is dat we huishoudens (werkenden, gepensioneerden en werklozen) er op vooruit kunnen laten gaan ten koste van de winsten. En vervolgens kunnen we binnen de groep huishoudens schuiven van rijke naar arme huishoudens.

IN EURO'S

Een andere manier om welvaart te verschuiven is wat mij betreft de loonsverhoging in euro’s. Neem een willekeurige grote bank of verzekeraar. Daar zijn de inkomens relatief hoog, maar er zijn bijvoorbeeld ook callcenters en facilitaire dienstverleners. Zo zal grofweg een derde van zo’n bedrijf onder modaal verdienen, een derde tussen een en twee keer modaal en een derde boven twee keer modaal. Stel dat bedrijf en bonden afspreken dat naast een procentuele loonsverhoging voor iedereen, ook de onderste loonschalen worden opgetrokken naar 14 euro per uur?

Misschien dat de bonden dan wel instemmen met een wat lagere procentuele loonsverhoging dan ze anders zouden doen. Ze winnen er leden mee bij die callcenters en facilitaire dienstverleners en geven invulling aan de roep om een hoger minimumloon. De werkgever kan het zo uitonderhandelen dat het evenveel kost als een hogere procentuele loonsverhoging voor iedereen. Dan toont die werkgever dus gratis maatschappelijke betrokkenheid. En tot slot is het goed voor de economie als met name mensen met een laag inkomen er op vooruit gaan.

Omdat in deze crisis veel werkgevers niet veel meer dan de nullijn bieden, lijkt het moment aangebroken voor zo’n soort doorbraak. Vakbonden moeten alleen wel uitkijken dat ze niet dit trucje toepassen als een maand later het minimumloon wettelijk wordt verhoogd. Dan had je beter je invloed kunnen aanwenden voor meer procenten. Eerst maar even de verkiezingen afwachten dus. Gelukkig pleiten veel partijen voor een hoger wettelijk minimumloon.

Piet Rietman

Deel deze pagina