PIET

Piet Rietman is beleidseconoom en politiek econoom. Hij werkt in de financiële sector en is lid van het sectorbestuur van FNV Diensten.

Beeld Doon van de Ven

PRAATJESMAKER

'Aan de hand van monetaire en demografische ontwikkelingen, de overheidsfinanciën en het maatschappelijk discours probeer ik te kijken welke kant het op gaat met onze collectieve voorzieningen.' Dat is wat ik zo ongeveer zeg als iemand mij vraagt wat voor werk ik doe. Het jammere is alleen dat niet iedereen mij altijd begrijpt.

Een mooie gedachteoefening is om me in te beelden hoe ik het over een paar jaar ga uitleggen aan mijn zoon en nichtje, die nu vijf en zeven maanden oud zijn. Als een kleuter het moet begrijpen, dan moet je eigenlijk je letterlijke handelingen beschrijven. 'Ik lees heel veel, ik praat met allemaal mensen en daarna ga ik dingen uitrekenen.' Dat maakt het ook eerlijker. Zo wordt er wel eens gezegd dat een wethouder 'een brug heeft gebouwd' of dat een directeur 'vijf nieuwe fabrieken heeft neergezet'. Terwijl ze vooral veel gepraat hebben en niet zelf hebben gelast of beton gestort.

In de financiële sector hangt veel gedrag en taalgebruik samen met status. Dat is functioneel: wie status heeft, krijgt vertrouwen. En hoe meer vertrouwen in onze banken en verzekeraars, hoe steviger het financiële systeem. Het risico is dingen te complex maken: hoe minder je snapt van een financieel product, hoe groter de kans dat je er te veel voor betaalt. Woningcorporaties en ziekenhuisbesturen gingen zo onnodig op hun snufferd in de financiële crisis.

De financiële sector lijkt niet de plek om laagdrempelig een praatje te maken met mensen. Zonder je af te vragen hoe je overkomt of met wie je gezien wordt. Totdat je het toch doet. Dan hoor je hoe moeilijk mensen het kunnen hebben. Dan spreek je collega’s die zich zorgen maken dat hun contract niet wordt verlengd. Dan kom je jonge mensen tegen die afkwamen op de beeldvorming over hoge salarissen, maar die al voor het tweede jaar op een stagevergoeding leven. Je komt erachter dat hoe dichter bij het financiële systeem mensen werken, hoe kritischer ze erop zijn.

Mijn blik op de coronacrisis wordt voor een groot deel bepaald door de portiers, schoonmakers en beveiligers die ik spreek als ik een dag op kantoor werk. Ik kan redelijk onbezorgd doorwerken met mijn vaste contract, maar als je dat niet hebt en ook nog eens op verschillende plekken moet schoonmaken, dan is dat anders. Schoonmakers op de Zuidas hoeven door het toegenomen thuiswerken bij steeds minder bedrijven te komen opdagen. Dus je zit vaker thuis en op de momenten dat je toch gaat werken ben je bang besmet te raken. Toch ga je, want er moet brood op de plank komen. En de NOW-regeling heeft voor jou geen zin, want je tijdelijke contract wordt niet verlengd. Of je hebt een oproepcontract en wordt niet opgeroepen.

Zoals de financiële sector na de vorige crisis veranderde, zou dit keer de gehele economie moeten veranderen. Niet alleen inkomen en vermogen, maar ook zekerheid en gezondheid zijn oneerlijk verdeeld. Als we daar wat aan willen doen, moeten we dat verhaal op een simpele manier uitleggen. Niet in de complexe taal van de financiële sector, maar in de verhalen van de mensen zelf.

Piet Rietman