COLUMN

PIET

Piet Rietman is beleidseconoom en politiek econoom. Hij werkt in de financiële sector en is plaatsvervangend lid van het FNV Ledenparlement.

Beeld Doon van de Ven

WERKNEMERS HOUDEN VAN KLANTEN

Waarom ben je ooit bij een bank of verzekeraar gaan werken? Met jouw financiële en economische kennis had je toch ook kunnen kiezen voor een ministerie? Of, met jouw administratieve vaardigheden, voor willekeurig welk bedrijf in Nederland? Gaat het je om de arbeidsvoorwaarden? Er zijn toch wel meer plekken waar je goed kunt verdienen?

Ik zie om me heen dat de meeste mensen die, net als ik, voor een bank of verzekeraar werken – zeker als ze jarenlang blijven – intrinsiek gemotiveerd zijn. We verkopen meer dan financiële producten. Als we een startende ondernemer helpen met een krediet, maken we iemands droom waar en creëren we een plek waar geïnnoveerd wordt, waar mensen werken, waar mensen plezier hebben in wat ze doen.

Ja, ook de mensen die op debiteurenafdelingen werken hebben vaak een mooie intrinsieke motivatie. Natuurlijk, schulden moeten worden betaald. Maar je houdt zo’n baan nooit jaren vol als je er geen plezier uit haalt om mensen zo goed mogelijk te helpen.

Hoe komt het nu dat dit alles zo ontzettend glibberig klinkt, als een soort verkooppraatje voor de financiële sector? Voor de buitenwacht heeft dat vast te maken met vertrouwen. Dat komt te voet en vertrekt te paard. De financiële crisis van 2008, bonussen en witwasaffaires hebben logischerwijs voor een laag vertrouwen gezorgd. Je kunt daar met je intrinsieke motivatie nauwelijks tegenop. Wat je doet wordt daardoor automatisch gezien als niet oprecht. Je inzetten voor het klimaat? Greenwashing. Je inzetten voor inclusiviteit? Pinkwashing. Het is kritiek die we goed kunnen gebruiken – om onze inzet te verdubbelen en echt na te denken over hoe oprecht het is.

Want in hoeverre geloven we het zelf? Voelt je inzetten voor klant en samenleving als iets dat je zelf wil? Of zijn het leuzen, die ontstaan omdat het goed is voor de aandeelhouderswaarde, waarna het via de Raad van Bestuur en managementlagen bij jou belandt? Helaas ken ik veel medewerkers van banken en verzekeraars die managementverhalen ervaren als windowdressing. 'Ze hebben weer eens iets bedacht. Deze trend waait wel weer over'.

De manier waarop we onze economie organiseren – aandeelhouderswaarde centraal – zorgt ervoor dat iets dat van de werknemers is, van de aandeelhouders wordt. Je intrinsieke motivatie, dat wat je voor je klanten en de samenleving kunt betekenen. Iets dat iedereen in zich heeft, maar dat verkeerd aanvoelt omdat het via de hiërarchie van een bedrijf over je uitgestort wordt. Daardoor associeer je het met winst, aandeelhouderswaarde en dingen die moeten van de baas. En associeer je het niet met die oprechte reden waarom je ooit dit werk bent gaan doen.

In een bedrijf waar werknemers centraal staan, staan automatisch de klant en de samenleving centraal. Dat klinkt heel filosofisch, maar het is op te lossen aan de cao-tafel of in de ondernemingsraad. Geef werknemers zeggenschap. Geef werknemers aandelen in het bedrijf. En geef werknemers zetels in de Raad van Bestuur.

Piet Rietman

Deel deze pagina