COLUMN

PIET

Piet Rietman is beleidseconoom en politiek econoom. Hij werkt in de financiële sector en is kandidaat voor het FNV Ledenparlement.

Beeld Doon van de Ven

ALLE WERKGEVERS SAMEN

Ik ben politiek econoom. Niet dat ik daar nog voor mijn lol boeken over lees, maar ooit studeerde ik het. Het heeft me gevormd: naar de economie en de maatschappij kijken door de bril van machtsverhoudingen. Stijgen de lonen? Dan is de machtpositie van de werknemers sterk, bijvoorbeeld omdat ze verenigd zijn in vakbonden. Stagneren de lonen? Dan is de machtpositie van de werkgevers sterk, en wordt bijvoorbeeld het ontslagrecht uitgekleed of arbeid geflexibiliseerd.

Ik verwachtte dus ook belangentegenstellingen toen ik vorig jaar bij de cao-onderhandelingen van ABN Amro zat. Niet dat ik mijn mond vaak open trok, want namens de FNV deed veteraan Fred Polhout het woord. Fred weet alles en was de stevigste onderhandelaar van de drie vakbonden die aan tafel zaten. Toch nam hij ineens het woord ‘cocreatie’ in de mond, met gelukkig daarbij meteen de toevoeging dat dit een ontzettend jeukwoord is. Zouden deze onderhandelingen niet gebruikt moeten worden om te cocreëren? Om op een gelijkwaardige manier te zoeken naar gedeelde belangen tussen werkgever en werknemer?

GEDEELDE BELANGEN

Hoezo gedeelde belangen? We zijn hier toch voor de strijd tussen kapitaal en arbeid? Toen het later over de pensioenpremie ging, begon mijn beeld verder te kantelen. Wij willen een zo hoog mogelijke werkgeverspremie en zij een zo laag mogelijke, zou je denken. Maar de werkgeverszijde bleek voorspelbaarheid ook belangrijk te vinden. Een vast percentage, want dat vindt de aandeelhouder prettig. Onderhandelingsresultaat: een pensioenpremie die relatief hoog is, maar in ruil daarvoor vastligt.

TEGENSTELLINGEN

Zou het misschien zo zijn dat je op sommige onderwerpen belangentegenstellingen hebt en op andere onderwerpen gedeelde belangen? In de nieuwe Aegon-cao lijkt dat zo: onbeperkt verlof, het recht op onbereikbaarheid buiten werktijden en een onderzoek naar gelijke beloning van mannen en vrouwen. Alle drie fijn voor werknemers. Maar ook werkgever Aegon mag hier blij mee zijn. Onbeperkt verlof vermindert administratieve lasten en vergroot het vertrouwen in werknemers. Werknemers die het gevoel hebben vertrouwd te worden zijn productiever. En werknemers die onbereikbaar zijn buiten werktijd? Ook dat moeten werkgevers willen. Werknemers met een gezonde werk-privébalans zijn productiever. Gelijke beloning van mannen en vrouwen? U raadt het al: bedrijven (en landen) met een lage genderongelijkheid zijn productiever.

LOONSVERHOGING

Het ultieme productiviteitsverhogende middel blijft natuurlijk een loonsverhoging. Daar is nogal wat onderzoek naar gedaan. Dat hogere lonen de productiviteit verhogen geldt voor zowel individuele werknemers, voor bedrijven als voor landen. Goed betaalde werknemers zijn productiever en consumeren ook nog eens meer, wat ook weer goed is voor bedrijven. Alle werkgevers samen zouden dan ook zeker voorstander moeten zijn van een hoger loonpeil. Het lastige is alleen dat een individuele werkgever niet snel de eerste stap zal zetten in de hoop dat andere werkgevers volgen. Helaas – zo sprak de politiek econoom - blijft dit één van de interne tegenstellingen van het huidige economische systeem. Een tegenstelling die werkgevers samen kunnen overbruggen. Ik wens ze - en u ook ­­- een fijne kerst en een nieuw jaar vol cocreatie.

Piet Rietman

Deel deze pagina