ZO ZIT DAT

Burn-out

GRIJP OP TIJD IN BIJ WERKSTRESS

Tekst Frank Smit Illustratie Rhonald Blommesteijn

‘WERKGEVERS WIJTEN WERKSTRESS EN BURN-OUT VOORAL AAN PERSOONSKENMERKEN’
EEN BELANGRIJKE FACTOR IS AUTONOMIE: ZELF KUNNEN BEPALEN HOE JE JE WERK DOET

Veel werknemers ervaren een te hoge werkdruk. En dat loopt te vaak uit op een burn-out. Hoe weet je of je in de gevarenzone zit? De FNV ontwikkelde twee testen.

Veilig en gezond werken; het is de plicht van de werkgever en het recht van de werknemer. Vaak denk je hierbij aan iets fysieks, zoals een bouwhelm of schoenen met stalen neuzen. Maar ook het mentale aspect heeft bescherming nodig. Zeker als je je realiseert dat 40 procent van de werkenden last heeft van een te hoge werkdruk. Een op de zes heeft zelfs lichte tot ernstige burn-outklachten. Het is dan ook niet voor niks dat de FNV de aanpak hiervan hoog op de agenda heeft staan.

KLANTEN OF PAKKETTEN

Wat is werkdruk eigenlijk? En waarom is het zo erg? Voorbeeld: je kunt maximaal tien patiënten per dag helpen, maar op je planning worden er elf gezet. Wil je die elfde patiënt ook helpen, dan moet je harder werken dan je hoort te doen. De balans tussen werkbelasting en jouw belastbaarheid is verstoord. Resultaat: een (te) hoge werkdruk. In veel sectoren zie je dezelfde problemen. Verander het woord patiënt in leerlingen, klanten of pakketten en je ziet hoe breed het probleem daadwerkelijk is.

PERFECTIONISTISCH

Wanneer je langdurig te maken hebt met hoge werkdruk, kun je werkstress krijgen. En dat kan weer leiden tot lichamelijke klachten of een burn-out. Gebeurt dat, dan is de kans op langdurig ziekteverzuim groot. Heel vervelend voor jou én voor de werkgever. Je zou dus denken dat die er alles aan doet om jou op een prettige en gezonde manier je werk te laten doen. Maar dat valt tegen, vertelt Renske Jurriëns, beleidsadviseur bij de FNV op het gebied van veilig en gezond werken. ‘Werkgevers wijten werkstress en burn-out vooral aan persoonskenmerken. Jij als werknemer doet het fout. Je bent te perfectionistisch of niet bestand tegen druk en stress. Wij zien dat anders. De FNV zegt: kijk eerst naar de bron. Zorg voor arbeidsomstandigheden die het fijn maken om te kunnen werken.’

STRESSMANAGEMENT

Nemen werkgevers dan helemaal geen maatregelen die daarvoor moeten zorgen? Zeker wel, weet Renske. ‘Maar die zijn niet altijd effectief. Ze onderzoeken het nut er niet van. Werkgevers maken een leuk aanbod van bijvoorbeeld yoga en stressmanagementcursussen, want dat heeft een hip imago. Maar ze gaan voorbij aan de oorzaak van de hoge werkdruk. Kijk je daarnaar, dan zijn het bijna altijd maatregelen in de werkorganisatie. Mensen moeten te hard of te veel werken, er is geen tijd voor pauze of er is te weinig steun en waardering vanuit het management. Een andere belangrijke factor is autonomie: zelf kunnen bepalen hoe je je werk doet. In welke volgorde, het tempo, waar je de accenten legt. Werkgevers zouden er goed aan doen om die autonomie te verhogen.’ Is hard werken of overwerken dan zo erg? Renske: ‘Nee, niet per se. Zolang het maar niet over een te lange periode is en je voldoende hersteltijd en rustmomenten hebt. Anders kom je al snel in de knel. Werk je over, dan ben je later thuis en ga je later naar bed. Dat heeft invloed op je nachtrust. Werk je een keer door in je pauze, realiseer je dan wel dat die pauze er niet voor niets is en je dus een rustmoment overslaat.’

TIPS

  • Heb je steeds vaker last van werkstress? Ga naar het open spreekuur (ook wel arbeidsomstandighedenspreekuur genoemd) van je bedrijfsarts. Hier mag je altijd naartoe, zonder dat je werkgever daarvan op de hoogte is. Er gaat geen verslag van het gesprek naar je werkgever. De kosten worden wel door hem betaald.
  • Heb je een ongezond hoge werkdruk? Vraag dan aan collega’s of zij ook een hoge werkdruk hebben. Bedenk samen een aantal punten die aangepakt moeten worden om de werkdruk te verlagen en stap naar je leidinggevende toe om de werkdruk te bespreken. Komen jullie er niet uit? Stap dan naar de OR. Samen sta je sterker!

1 op de 6 werkenden heeft burnoutklachten

Bron: TNO/CBS


Werkenden tussen de 25 en 39 jaar hebben het vaakst een hoge werkdruk

Bron: FNV-onderzoek Veilig en gezond werken


Overspanning en burn-out zijn de meest gemelde beroepsziekten in nederland

Bron: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten


De verzuimkosten van werkstress voor werkgevers zijn jaarlijks 3,1 miljard euro

Bron: TNO/CBS


Een werknemer met een burnout was (in 2020) gemiddeld 290 Dagen ziek. In 2016 was dat nog 167 dagen.

Bron: ArboNed


2X TEST


De FNV ontwikkelde twee testen waarmee je kunt zien of je overbelast bent.

FNV SNELTEST WERKDRUK

Hiermee meet je in een paar minuten hoe het staat met jouw werkdruk. Je kunt de test individueel invullen, maar ook voor je afdeling of het hele bedrijf. De twaalf vragen zijn opgedeeld in twee delen. Het eerste deel behandelt de hoeveelheid werk en het werktempo, het tweede deel meet je vermoeidheid na een werkdag. Bij de uitslagen staan tips en wat je verder kunt doen, vermeld. sneltestwerkdruk.nl

CHECKLIST BURN-OUT

Komt jouw partner elke dag moe thuis, trekt je collega zich meer en meer terug? Heb je een familielid dat telkens klaagt over de hoeveelheid werk of maak je je zorgen om je eigen gezondheid? Met de checklist burn-out zie je in een oogopslag of het tijd is voor actie. De checklist is onderverdeeld in drie secties: lichamelijke, psychische en gedrags-signalen. Je leest er tips waarmee je meteen aan de slag kunt. En wijst je de weg naar instanties zoals de bedrijfsarts, praktijkondersteuner bij de huisarts of het Arbo-Adviespunt van de FNV. fnv.nl/checklistburnout

Inger Boxsem raakte burn-out

‘WIE IS ER NOU GEK, WIJ OF DE MAATSCHAPPIJ?’


Tien jaar na haar eerste burn-out kwam Inger Boxsem opnieuw de man met de hamer tegen. De klap was ditmaal nog harder: de heftige burn-out veroorzaakte een depressie. Op de weg naar herstel schreef ze het boek Naar omstandigheden nogal slecht.

‘Ik had nooit gedacht dat ik een tweede keer een burn-out zou krijgen, laat staan een depressie. Ik wist niet dat chronische stress een depressie kan veroorzaken. Door uit te zoeken wat mij zo ziek had gemaakt ontdekte ik dat langdurige stress ziekmakend kan zijn. Door dat onderzoek, en mijn besef dat wat mij was overkomen niet uniek is, ben ik het boek gaan schrijven.’

‘De cijfers over psychische aandoeningen zijn alarmerend. Ik vroeg mij dus af: wie is er nou gek? Wij, of de maatschappij? Ons hele systeem is gebaseerd op output en winstmaximalisatie en kijk wat het ons brengt. Chronische stress is een groot veroorzaker van ziekteverzuim. Steeds meer mensen houden het hedendaagse tempo niet vol. En wie het wel kan wordt steeds zwaarder belast. Waarom laten we dit gebeuren?’

‘Ik, en dus velen met mij, heb door mijn ziekte veel verloren. Mijn inhoudelijke en creatieve werk, collega’s, energie, een salaris en daarmee mijn financiële onafhankelijkheid. Maar ik heb wel een paar belangrijke dingen geleerd. Elke dag moet bestaan uit inspanning, ontspanning en rust. Ook leerde ik dat de allerzwartste momenten, die je regelmatig hebt bij een depressie, voorbijgaan. Je overleeft ze, letterlijk. Er komt altijd een lichter moment, dat blijf ik mezelf voorhouden.’

fnv.nl/ingerboxsem

WINACTIE

FNV Magazine verloot 5 exemplaren van Ingers boek. Wil je kans maken? Stuur dan uiterlijk 15 januari een e-mail met Naar omstandigheden nogal slecht in de onderwerpregel naar redactie@fnv.nl. Vermeld je adresgegevens in de mail.

Deel deze pagina